Gdzie mieszka strach?

 

Źródło: gadzetomania.pl

 

Strach to podstawowy mechanizm przeżycia. Przez większość naszej egzystencji uśpiony, budzi się gwałtownie i mobilizuje całe ciało do walki lub ucieczki w ułamku sekundy. Gdzie mieści się strach? Polscy naukowcy właśnie odpowiedzieli na to pytanie.

Strach to prosta emocja, która ma niezwykle skomplikowane korzenie. Jak każdy składnik naszej psyche także strach może działać niezgodnie ze swoim przeznaczeniem, ulec awarii. Jak bardzo dokuczliwa jest taka sytuacja, wiedzą doskonale osoby z fobiami. Większość z nas nie wyobraża sobie, by na widok małego pająka uciekać z wrzaskiem spod prysznica. Osoba z fobią poddana jest niezwykle silnemu działaniu strachu połączonemu z równie silnym odruchem ucieczki (flight response).

Grupa naukowców z instytutów biologii w Warszawie postanowiła sprawdzić, gdzie dokładnie mieści się ośrodek strachu. W tym celu posłużono się nowatorskimi doświadczeniami opisanymi w prestiżowym czasopiśmie Amerykańskiej Akademii Nauk PNAS. Naukowcy z Instytutu Biologii Doświadczalnej PAN oraz Międzynarodowego Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej (MIBMiK) sprawdzili, gdzie czyha strach i jak można go ugłaskać.

 

Na poziomie instynktu

 

Ludzi pozbawionych (pozornie) strachu często określamy mianem bohaterów, śmiałków. Niezwykle cenimy sobie odwagę. Tymczasem w świecie zwierząt tacy bohaterowie nie mieliby najmniejszych szans na przeżycie. Lepiej wykształcony mechanizm strachu jest ewolucyjnym atutem, który pozwala polegać na niezawodnym instynkcie i unikać niebezpieczeństw. Między innymi dlatego badania skupiły się na zwierzętach, a konkretnie na zmodyfikowanej genetycznie odmianie szczurów.

Modyfikacja ta miała ułatwić naukowcom obserwację połączeń neuronalnych między aktywnymi częściami mózgu, między innymi w sytuacji strachu. Specjalne białka fluorescencyjne odkładają się na zakończeniach synaptycznych komórek nerwowych, by służyć jako znacznik. Lokalizacja i siła wzajemnych oddziaływań ma pomóc lepiej zrozumieć mechanizm strachu oraz patologie jego występowania.

 

Przyjaciel na zawsze?

 

Strach leży na pograniczu emocji i odruchu bezwarunkowego. Ma na nas tak potężny wpływ, że potrafi zmusić ciało w ułamku sekundy do wykonania konkretnej czynności (odruch walki/ucieczki). Osoby z fobią radzą sobie ze strachem i odruchami poprzez terapię behawioralną. Oznacza to, że jedynym skutecznym sposobem na zwalczenie strachu jest stanięcie twarzą w twarz z jego źródłem. Ale w tym momencie pojawia się kolejny problem.

Osoba, która boi się pająków i przeszła terapię, będzie w stanie pogłaskać tarantulę w warunkach szpitalnych. Wystarczy jednak zmiana środowiska i kontekstu wydarzenia, by strach powrócił i sparaliżował ze zdwojoną siłą. Prawie 80% chorych doświadcza nawrotów fobii. Co leży u podstaw tak fatalnych statystyk?

Naukowcy przypuszczali, że głównym problemem strachu jest ślad pamięciowy przechowywany w strukturach ciała migdałowatego. Genetycznie zmodyfikowane szczury pomogły prześledzić reakcję neuronalną i zaobserwować wędrówkę impulsu strachu, który taki ślad generuje.

Okazało się, że strach powstaje w połączeniach między korą przedczołową i hipokampem a ciałem migdałowatym. Dwa pierwsze elementy zawierają informację o zagrożeniu, a trzeci jest przetwornikiem emocji. Naukowcy dowiedli również, że powstawanie i wygaszanie strachu to dwa zupełnie autonomiczne procesy elektrochemiczne.

Powyższe odkrycie może doprowadzić do opracowania leku, który pomoże wymazać niepożądane ślady pamięciowe. Istnieją obecnie substancje chemiczne, które takie ślady usuwają, ale ich oddziaływanie obejmuje cały mózg, co oznacza stopniową utratę wszystkich „znaczników strachu”.

 

Słodko-gorzkie wnioski

 

Z jednej strony osoby cierpiące na fobie mają coraz większe szanse na prostą, farmakologiczną terapię swego schorzenia — i jest to niewątpliwie rzecz dobra. Z drugiej strony — po raz kolejny dowiadujemy się, że nasze emocje to czysta chemia, reakcja dobrze zaprogramowanego organizmu. Czy rzeczywiście jesteśmy tylko zbiorem reakcji na bodźce? Psychologów i romantyków niewątpliwie oburzy taki punkt widzenia…

 

Mariusz Kamiński


 

Tytuł oryginału: Gdzie mieszka strach? Polscy naukowcy zlokalizowali jedną z najsilniejszych emocji

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s