Jak ważni byli Dioskurowie dla Rzymu?

 

Uchodzili za synów boga Zeusa i Ledy, żony króla Sparty…

Jedna z wersji mitu podaje, iż tej samej nocy królowa Leda oddała się Zeusowi (uwiódł ją pod postacią łabędzia) i swojemu mężowi, królowi Tyndareosowi. Stąd za ojca Polideukesa i Heleny uważano Zeusa, natomiast Kastora i Klitajmestry – męża Ledy. (…)

Mityczni Dioskurowie (Kastor i Polideukes) są identyfikowani z gwiazdozbiorem Bliźniąt (Gemini). Imionami ich nazwano najjaśniejsze gwiazdy w gwiazdozbiorze Bliźniąt – Kastor (Castor) i Polluks (Pollux) oraz jeden z księżyców Saturna – Polideukes (wikipedia)

Para rzymskich statuetek (III wiek n.e.) przedstawiających Dioskurów jako jeźdzców z ich charakterystycznymi nakryciami głowy (Metropolitan Museum of Art) (wikipedia)

 

Romanum Forum

 

Pierwsze i najstarsze forum w Rzymie. Znajdowało się między wzgórzami Palatyn i Kapitol. W drugiej ćwierci VI w. p.n.e. (a więc jeszcze w okresie Królewskim) usunięto stamtąd domy, osuszono (Cloaca Maxima) i wybrukowano powierzchnię. Część placu (Comitium) zostawiono nie zabudowaną z przeznaczeniem na zgromadzenia ludności. Na północnym skraju Comitium wzniesiono Kurię (VI w. p.n.e. ) – budynek senatu. W tym samym czasie, po wschodniej stronie placu, zbudowano świątynię Westy i dom Westalek.

Inną starą budowlą na Forum Romanum była Regia, a także świątynia Saturna zbudowana na pocz. V w. p.n.e. Ta ostatnia miała wymiary 40 x 20 m i została całkowicie przebudowana w IV w. n.e. Inną budowlą z tych czasów jest świątynia Dioskurów (50 x 30 m), przebudowana za cesarza Tyberiusza (I w. n.e.). Początek okresu cesarstwa przyniósł na Forum Romanum kolejne ważne budowle: świątynię Boskiego Juliusza i łuk tryumfalny cesarza Augusta.

Romanum Forum

Rzym, Forum Romanum. Stan z okresu panowania cesarza Augusta. (wiw.pl)

 

 

Tuż przy kurii znajduje się jedna z największych świętości w starożytnym Rzymie: Lapis Niger, czyli „Czarny Kamień”. Jest to najstarszy, i przez długi czas najważniejszy dla Rzymian, monument na Forum Romanum. Odnajdziemy go między kurią a łukiem Septymiusza Sewera, otoczony przez fragmenty muru. Lapis Niger nie jest kamieniem, lecz miejscem przykrytym płytami z czarnego (stąd nazwa) marmuru, gdzie według legendy został zabity lub wzięty do nieba Romulus. Źródła starożytne wspominają też o istniejącym tu sanktuarium ku czci boga Wulkana. Wykopaliska odkryły pod nim pozostałości małego otwartego miejsca kultu wyposażonego w ołtarz, bazę dla posągu i kamienną tablicę z inskrypcją w archaicznej łacinie. Inskrypcja jest znacznie uszkodzona, ale prawdopodobnie zawiera klątwę grożącą za sprofanowanie tego miejsca, a której podlegali nawet królowie. Tablica powstała najprawdopodobniej w VI wieku przed Chrystusem. (…)

 

Po prawej stronie od Basilica Iulia (patrzymy na załączoną mapkę) oczom naszym ukazuje się  Świątynia Kastora i Polluksa, z której zostały 3 charakterystyczne kolumny (chyba najbardziej charakterystyczna część Forum Romanum – już z daleka widoczna). Budowlę wzniesiono dla rzymskich bóstw Kastora i Polluksa w podziękowaniu za zwycięstwo w bitwie nad jeziorem Regillus. Ostatni król Rzymu Tarkwiniusz Pyszny wygnany (a konkretnie nie wpuszczony do miasta) sprzymierzył się z Związkiem Latyńskim. Przed planowaną bitwą wybrany przez lud dyktator Aulus Postumius Albinus przyrzekł wybudowanie Świątyni dla Dioskurów. Zgodnie z legendą podczas bitwy Kastor i Polluks pomagali Rzymianom.

Po zakończeniu bitwy mieli być oni widywani (czy też ich duchy), gdy poili swoje konie przy źródle Juturny bijącym na Forum Romanum. W miejscu, gdzie źródło biło w roku 484 p.n.e. została zbudowana świątynia. W roku 117 p.n.e. została rozbudowana przez Luciusa Ceciliusa Metellusa Dalmaticusa, który chciał podziękować za sukcesy wojenne zwieńczone przyłączeniem do Rzymu Dalmacji. W 14 roku przed Chrystusem świątynia spłonęła i dopiero w roku 6 po Chrystusie ją odbudowano. Z tego okresu pochodzą oglądane dziś pozostałości. (davidiacus.pl/forum-romanum-serce-starozytnego-rzymu-praktyczny-przewodnik-turystyczny/)

 

Pozostałości rzymskiej świątyni Dioskurów

 

To z greckich miast na południu Italii przyszedł zapewne do Rzymu kult Dioskurów: Kastor i Polydeukesa. Ci boscy bliźniacy, synowie Zeusa i Ledy, w swym rzymskim wcieleniu zwali się Kastor i Polluks. Pierwszą świątynię otrzymali Dioskurowie w Rzymie jeszcze w głębokiej starożytności, bo już ok. 496 r. p.n.e. po zwycięskiej bitwie z Latynami nad jeziorem Regillus, jaką stoczył dyktator Postumiusz.

Mit mówi, iż podczas tej bitwy zdarzył się cud. Była to chwila, gdy szala zwycięstwa przechylała się już na stronę wrogów Rzymu, gdy oto nagle stanęli przed Postumiuszem dwaj młodzieńcy nieziemskiej piękności jadący na śnieżnobiałych rumakach. Wódz i jego świta poznali, że to bogowie w ludzkich postaciach przybyli na pole walki. A oni miecze podnieśli do góry i runęli na nieprzyjaciół, którzy przerażeni nieludzkim zjawiskiem zaczęli w popłochu uciekać. Na ten widok w żołnierzy Postumiusza wstąpił duch walki, rzucili się na uciekających i dokonali dzieła zwycięstwa.

 

 

Tymczasem za murami lud niespokojnie oczekiwał wyników bitwy. Wtem wpadają ci sami dwaj jeźdźcy, poją konie u źródła nimfy Juturny i oznajmiają zwycięstwo. Po wygranej bitwie Postumiusz wystawił Dioskurom (bo oni to byli) świątynię na miejscu Forum obok źródła Juturny. Odtąd w każdą rocznicę zwycięstwa nad jeziorem Regillus przeciągał pod murami świątyni Dioskurów pochód żołnierzy rzymskich w pełnym rynsztunku. Wojsko święciło ofiary dziękczynne na ołtarzu boskich bliźniąt. (wikipedia)

 

In hoc signo vinces (łac. „pod tym znakiem zwyciężysz”) – słowa, jakie pod świecącym krzyżem na niebie miał usłyszeć Konstantyn Wielki w czasie marszu na Rzym, przed stoczeniem bitwy z Maksencjuszem, tzw. bitwy przy moście Mulwijskim w 312 roku.

Po raz pierwszy o wizji Konstantyna informuje Laktancjusz (O śmierci prześladowców, 44), pisząc, iż tuż przed bitwą Konstantyn otrzymał z nieba polecenie umieszczenia na tarczach swoich żołnierzy monogramu złożonego z greckich liter chi (X) i rho (P). O wizji takiej nic nie wspomina jednak Historia Kościelna Euzebiusza z Cezarei. Dopiero w Vita Constantini (1,27n.) legenda została podana w znanej powszechnie formie: kilka dni przed bitwą Konstantyn miał ujrzeć na niebie świetlisty krzyż. (…)

Współczesny Konstantynowi pogański panegiryk wspomina o innej wizji, stricte pogańskiej, jakiej miał doświadczyć cesarz w 310 roku nad rzeką Mozą, kiedy to objawili mu się Apollo i Wiktoria, wręczając wieńce laurowe z monogramem XXX. (wikipedia)

 

15 lipca w starożytnym Rzymie:

 

Święto Dioskurów, w czasie którego Rzymianie czcili Kastora i Polluksa, boskie bliźnięta (wg jednej wersji) Zeusa. Kult Dioskurów przeszedł do starożytnego Rzymu poprzez wpływ greckich kolonii na południu Italii i zdobył duże poparcie z racji ich podobieństwa do rodowicie rzymskich bliźniaków, synów Marsa. 15 lipca był podobno dniem, w którym Dioskurowie zstąpili z niebios by pomóc wygrać Rzymianom z ich wrogami i osobiście zanieśli wieści o wygranej do Rzymu. (www.imperiumromanum.edu.pl/tego-dnia-w-rzymie/)

Badacz Nowego Testamentu Dennis MacDonald identyfikuje Kastora i Poluksa jako natchnienie dla postaci pojawiających się w Ewangelii Marka, Jakuba syna Zebedeusza oraz jego brata Jana. MacDonald odwołuje się do wcześniejszej interpretacji tego ustępu, zawartej w książce J. Rendela Harrisa z 1913 r. „Boanerges” – grecka wersja nazwy pochodzi zapewne od aramejskiego przydomku „Synowie Gromu”, gromu będącego atrybutem Zeusa, ojca Polluksa, co MacDonald nazywa wczesną formą chrześcijańskiego dioskuryzmu (późniejszego kultu Dioskurów jako kultu świętych Pawła i Piotra). (wikipedia)

 

* * *

Mając udać się do Jerozolimy, Jezus wziął osobno Dwunastu i w drodze rzekł do nich: «Oto idziemy do Jerozolimy: tam Syn Człowieczy zostanie wydany arcykapłanom i uczonym w Piśmie. Oni skażą Go na śmierć i wydadzą Go poganom na wyszydzenie, ubiczowanie i ukrzyżowanie; a trzeciego dnia zmartwychwstanie». Wtedy podeszła do Niego matka synów Zebedeusza ze swoimi synami i oddając Mu pokłon, o coś Go prosiła. On ją zapytał: «Czego pragniesz?» Rzekła Mu: «Powiedz, żeby ci dwaj moi synowie zasiedli w Twoim królestwie jeden po prawej, a drugi po lewej Twej stronie».

Odpowiadając Jezus rzekł: «Nie wiecie, o co prosicie. Czy możecie pić kielich, który Ja mam pić?» Odpowiedzieli Mu: «Możemy». On rzekł do nich: «Kielich mój pić będziecie. Nie do Mnie jednak należy dać miejsce po mojej stronie prawej i lewej, ale [dostanie się ono] tym, dla których mój Ojciec je przygotował (Ew. Mateusza 20)

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s