Last-Quarter-Crescent-Moon__3478-1024x661

Porównanie dwóch kalendarzy żydowskich – rabinicznego i karaickiego

 

Krótkie porównanie kalendarza słonecznego, hebrajskiego rabinicznego i hebrajskiego karaimskiego

 

Aby poznać kluczowe różnice między obydwoma żydowskimi kalendarzami, musimy najpierw odpowiedzieć sobie na dwa poniższe dwa pytania:

1. Jak wyznaczyć początek nowego roku?

2. Jak wyznaczyć pierwszy dzień miesiąca?

 

KALENDARZ GREGORIAŃSKI

Zacznijmy od opisu kalendarza gregoriańskiego którego używamy na co dzień. Jest to kalendarz opartu na ruchu Ziemi wokół Słońca. Obrót ten zajmuje 365,25 dni. Rok gregoriański trwa więc zazwyczaj 365 dni. Ponieważ musimy dodać pozostałe 0,25 dnia do siebie, zazwyczaj co cztery lata mamy rok przystępny trwający 366 dni… Ten dodatkowy dzień raz na kilka lat czyni kalendarz gregoriański zgodnym z porami roku. Bez dodatkowego dnia po upływie kilkuset lat 25 grudnia wypadałby w połowie lata, co nie byłoby najlepszym rozwiązaniem. Przynajmniej na półkuli północnej.

 

KALENDARZE KSIĘŻYCOWE

Kalendarze zarówno rabiniczny jak i karaimski są kalendarzami księżycowymi. Miesiąc oparty jest na fazach księżyca. Aby okrążyć Ziemię, księżyc potrzebuje od 29 do 30 dni… Średnia miesiąca księżycowego wynosi 29,5 dnia, tak więc jeden rok księżycowy złożony z 12 miesięcy księżycowych trwa 354 dni. To 11 dni mniej niż w przypadku roku słonecznego, dlatego rok księżycowy szybko przestaje nadążać za swoim słonecznym odpowiednikiem. To może być problemem jeśli chcesz zawsze obchodzić swoje święta wiosenne na wiosnę, a jesienne na jesień. Kalendarz islamski jest całkowicie księżycowy, dlatego ich święta wędrują pomiędzy porami roku. Jednak święta hebrajskie posiadają charakter częściowo rolniczy, w każdym razie kiedyś tak było. W sezonie Paschy kapłani ofiarowali Bogu w Świątyni pierwsze snopy jęczmienia. Zbiory jęczmienia w Izraelu przeprowadza się na wiosnę, tak więc święto jęczmienia wypadające na zimę nie wchodzi w rachubę.

 

ROZWIĄZANIA RABINÓW I KARAITÓW

Rok księżycowy trwa 354 dni, rok słoneczny 365. Każdego roku Pascha zaczyna się 11 dni wcześniej niż w roku poprzednim. Po 3 latach, Pascha i święto jęczmienia zaczynałyby się więc 33 dni wcześniej. Zarówno rabini jak i karaici rozwiązali ten problem poprzez dodanie 13-tego miesiąca w roku przystępnym, aby pokryć wspomnianą stratę 33 dni.

Teraz możemy zauważyć pierwszą różnicę między kalendarzami.

1. Skąd wiemy że zaczyna się nowy rok?

Oba kalendarze pozostają w zgodzie z porami roku poprzez dodanie 13-tego miesiąca tuż przed Paschą… Różnica polega na momencie w którym dodają ten ekstra miesiąc. Kalendarz rabiniczny podąża za schematem opartym na 19-letnich cyklach. W każdym takim cyklu, w roku nr  3, 6, 8, 11, 14, 17 i 19 następuje dodanie miesiąca 13-tego (Adar II)…

Kalendarz karaimski używa rozwiązania z czasów starożytnych, gdy święta były ściśle powiązane ze zbiorami. Każdego roku pod koniec 12-tego miesiąca, ludzie dokonywali w Izraelu inspekcji rosnącego zboża. Jeśli kłosy były dojrzałe, oznajmiali że nadeszła wiosna, jeśli nie, trzeba było przesunąć Paschę o miesiąc, dlatego Karaici na całym świecie – oraz ich naśladowcy – dodają wtedy 13-ty miesiąc. W rezultacie Pascha wciąż obchodzona jest na wiosnę, choć pewni ludzie rozsiani po całym świecie obchodzą ją miesiąc później niż pozostali.

2. Skąd wiemy że zaczyna się nowy miesiąc (nowy księżyc) ?

Rozwiązaniem dla obydwu kalendarzy jest obliczanie początku miesiąca w oparciu o pozycję księżyca wobec słońca. Początek miesiąca koreluje z początkiem cyklu księżycowego, czy też „nowego księżyca”. Różnica polega na tym jak definiuje się nowy księżyc.

Wg rabinów nowy księżyc oznacza moment gdy księżyc i słońce znajdują się na niebie w tym samym czasie, co powoduje że księżyc jest niewidoczny.

U Karaitów nowy księżyc może pojawić się kilka dni później. Nowy miesiąc zaczyna się gdy sierp księżyca staje się widoczny na zachodzie, pojawiając się tuż nad zachodzącym słońcem. Karaici obliczają ten moment z wyprzedzeniem, dlatego podobnie jak ich rabiniczni krewniacy wiedzą zawczasu kiedy zaczyna się ich miesiąc. Zdarza się jednak że kalkulacje są nieprzekonywujące, dlatego nowy miesiąc musi być potwierdzony obserwacją księżyca na terenie Izraela. Niektórzy mesjaniści wolą potwierdzić miesiąc przez obserwację. W rezultacie Karaici obchodzą swoje święta dzień lub dwa dni później niż w kalendarzu rabinicznym.

Oto główne różnice między kalendarzami:

13 MIESIĄC:

Rabiniczny: Obliczany z wyprzedzeniem

Karaimski: W oparciu o analizę kłosów jęczmienia

NOWY KSIĘŻYC:

Rabiniczny: Obliczany z wyprzedzeniem, gdy księżyc nie jest widoczny

Karaimski: Obliczany lub potwierdzany przez obserwację sierpa księżyca

Ostatnią różnicą wartą odnotowania jest czas obchodzenia Szawout. Ponieważ data Szawout koreluje z „dniem po szabacie” tygodnia Paschy, zachodzi tu pewna niejasność. W kalendarzu rabinicznym ten „szabat” oznacza pierwszy dzień Paschy, czyli Wielki Szabat. Karaici odczytują to jako dosłowny szabat wypadający podczas tygodnia Paschy, dlatego istnieją dwa różne dni obchodzenia Szawoutu.

 

Adam Hrankowski (fascinatingtales.wordpress.com)

Tłumaczenie: radtrap

__________________________________________________________________

Biblijny miesiąc zaczyna się wraz z pierwszym sierpem księżyca (ang. crescent), zwanym też Pierwszą Widoczną Drzazgą. Hebrajskie słowo używane na określenie miesiąca (Hodesz) oznacza dosłownie Nowy Księżyc…

Midrasz rabinów relacjonuje że gdy Bóg powiedział powiedział do Mojżesza: „Ten miesiąc (Hodesz) będzie dla ciebie początkiem miesięcy” (Wyjścia 12:2), Najwyższy wskazał na sierp Nowego Księżyca na niebie mówiąc: „Gdy zobaczysz taki – święć! [=ogłoś dzień Nowego Księżyca]”.

Ta rabiniczna bajeczka przypomina o pewnym ważnym szczególe. Biblia nigdy nie powiedziała że mamy wyznaczać początek miesięcy w oparciu o Nowy Księżyc. Powodem jest to że słowo używane na określenie miesiąca (Hodesz), samo w sobie mówi o tym że miesiąc zaczyna się wraz z sierpem Nowego Księżyca. Jak zobaczymy później, fakt ten był czymś oczywistym dla starożytnych Izraelitów w czasach gdy Mojżesz recytował proroctwa YHWH dla Dzieci Izraela, dlatego nie było potrzeby dla głębszych wyjaśnień tego konceptu, podobnie jak w przypadku wyjaśniania definicji „światła” i „ciemności”. Z powodu długiego wygnania przestaliśmy jednak używać języka hebrajskiego w codziennym życiu. Dlatego teraz musimy zrekonstruować znaczenie słowa „hodesz”…

Stworzył Księżyc dla Świąt

Nie ma żadnych wątpliwości co do tego że biblijne święta są zależne od księżyca. Najważniejszy dowód znajduje się w Psalmach 104:19:

„On stworzył księżyc dla Mo’adim [wyznaczonych czasów]”

Hebrajski termin Mo’adim [wyznaczone czasy] jest tym samym słowem używanym dla określenia Świąt Biblijnych. Ks. Kapłańska 23, zawierająca katalog świąt biblijnych zaczyna się od słów: „Oto są Mo’adim [wyznaczone czasy] YHWH, święte zebrania które ogłosisz w ich wyznaczonych czasach [Mo’adam].”…

„Hodesz” jest związany z księżycem

Powyższy wers mówi jasno że święta są związane z księżycem. Gdy jednak po raz pierwszy dano Torę, Psalm 104 nie był jeszcze spisany, dlatego wciąż nie wiemy skąd wiedzieli o tym starożytni Izraelczycy… Hebrajskie słowo hodesz, używane dla określenia miesiąca, związane jest też z księżycem. Widzimy to w kilku przypadkach gdy „hodesz” (miesiąc) używany jest naprzemiennie ze słowem „jerah”, często używanym w Biblii hebrajskim słowem oznaczającym „księżyc”, mogącym też czasem oznaczać „miesiąc”. Dla przykładu:

„…w miesiącu (Yerah) Ziv,
który jest drugim miesiącem (Hodesh)…” (1 Królewska 6,1)

„… w miesiącu (Yerah) Etanim… to znaczy w miesiącu siódmym (Hodesh)…” (1 Królewska 8,2)

Kolejny dowód na związek „hodesz” z księżycem (Jerah) znajduje się we frazie: „Hodesz (miesiąc) dni” (Rodz. 29:14; Liczb 11: 20-21) [oznacza okres 29-30 dni], korelujący z inną frazą: „Jerah (miesiąc/księżyc) dni” (Powt. 21:13, 2 Król 15:13).

Źródło: www.karaite-korner.org

________________________________________________________________

Co to jest Abib?

Rok biblijny zaczyna się wraz z pierwszym Nowym Księżycem gdy jęczmień w Izraelu osiągnie poziom dojrzałości zwany „abib”.

Kiedy hebrajska Biblia wspomina o Abib?

Księga Wyjścia relacjonuje: „Tego dnia wychodzicie w miesiącu Abib.” (Wyjścia 13,4).

Na upamiętnienie naszego wyjścia z Egiptu w miesiącu Abib, polecono nam ofiarę Paschy i obchodzenie Święta Przaśników (Hag HaMatzot) w tym okresie roku. Księga Powt. Prawa 16,1:

„Przestrzegaj miesiąca Abib i odprawiaj (ofiarę) Paschę dla YHWH twego Boga w nocy, gdyż w miesiącu Abib YHWH twój Bóg wyprowadził cię z Egiptu.”

http://www.karaite-korner.org/abib.shtml

Jeśli znaczenie Abib w Biblii jest tak oczywiste, dlaczego rabini nie przestrzegają kalendarza opartego na Abib?

Aż do II wieku n.e. rabini używali kalendarza Abib. To prawda, zastąpili obserwację jęczmienia swoimi kalkulacjami astronomicznymi równonocy (których nauczyli się od astrologów) oraz innych czynników nie-biblijnych. Mimo to ich księgi zdradzają nam, że znali znaczenie jęczmienia przy określaniu nowego roku. Brayta (tanaickie źródło z II wieku CE):

„Nasi rabini nauczają, w oparciu o trzy rzeczy rok jest wyznaczany: Abib, owoce na drzewach i równonoc. W oparciu o dwie z tych rzeczy rok jest wyznaczany, lecz gdy tylko na podstawie jednej, rok nie jest wyznaczany. A gdy Abib jest jedną z tych rzeczy, wszyscy są zadowoleni.” (Bavli Sanhedrin 11b)

http://www.karaite-korner.org/abib_faq.shtml#rabbanites_and_abib

________________________________________________________________

Daty nowych księżyców i świąt opartych na starożytnym kalendarzu biblijnym można podejrzeć na stronie internetowej karaitów: http://www.karaite-korner.org/holiday_dates.shtml